مسئولیت مدنی ناشی از ممانعت از بهره برداری از ملک: تحلیل رابطه میان فعل غیرقانونی همسایه و خسارات وارده به مالک

رشد سریع جمعیت و کمبود مکان مناسب بر زندگی، موجب افزایش و گسترش آپارتمان‌نشینی شده است. مهم‌ترین بخش آپارتمان‌نشینی فرهنگ و اخلاق همسایه‌داری است. هدف پژوهش توصیفی- تحلیلی حاضر بررسی مسئولیت مدنی ناشی از ممانعت از بهره‌ برداری از ملک و تحلیل رابطه میان فعل غیرقانونی همسایه و خسارات وارده به مالک است. روش جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای و ابزار مورد نیاز فیش ‌برداری است.

حق بهره ‌برداری از ملک، از ارکان اصلی مالکیت است که در نظام حقوقی ایران مورد حمایت قرار گرفته است. با این حال، در تراکم‌های شهری، نقض ضوابط ساختمانی و قواعد همسایگی توسط اشخاص، می‌تواند مانع از اعمال این حق گردد. این پژوهش با تمرکز بر مسئولیت مدنی ناشی از «ممانعت از بهره‌برداری از ملک»، به تحلیل رابطه میان فعل غیرقانونی همسایه « از قبیل عدم رعایت عقب‌کشی » و خسارات مستقیم و تبعی « مانند سرقت خودرو » می‌پردازد. پرسش اصلی این است که آیا فعل غیرقانونی همسایه در عدم رعایت ضوابط ساختمانی، موجد مسئولیت مدنی برای خسارات ثانویه ناشی از این محرومیت است یا خیر؟ یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که با استناد به قاعده «لاضرر» و ماده ۱۳۲ قانون مدنی، و با تکیه بر نظریه «تسهیل وقوع ضرر»، می‌توان میان فعل واجد تقصیر همسایه و خسارات وارده، رابطه علیت حقوقی برقرار کرد. در نهایت، مقاله ضمن نقد رویکردهای سنتی که رابطه علیت را در چنین مواردی منقطع می‌پندارند، رویکردی نو در جهت الزام به رفع ممانعت و جبران مسئولیت تضامنی یا اشتراکی پیشنهاد می‌دهد.